23 stycznia 2025 roku zapadł wyrok TSUE w sprawie RRSO. Co to rozstrzygnięcie oznacza dla sankcji kredytu darmowego? 

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który może mieć duże znaczenie dla polskich konsumentów i sankcji kredytu darmowego. 23 stycznia 2025 roku TSUE określił, w jaki sposób banki i pożyczkodawcy muszą wskazywać RRSO w umowach z konsumentami. Do tej pory takie zapisy często były niekompletne lub nieprecyzyjne. TSUE opowiedział się jednak po stronie konsumentów, a to oznacza, że ich prawa będą teraz lepiej chronione. I choć pytania do Trybunału skierował nie polski sąd, a sąd słowacki, odpowiedź ma znaczenie także dla polskich realiów. Co to dokładnie oznacza dla posiadaczy kredytów konsumenckich, wyjaśniamy w tym artykule. 

Dlaczego wyrok TSUE w słowackiej sprawie o RRSO ma znacznie dla polskich kredytobiorców?

Wyrok TSUE z 23 stycznia 2025 roku nie zapadł w polskiej sprawie, ale w sprawie słowackiej. Nie bez powodu jednak w mediach znajdziesz wiele informacji, z których wynika, że może być to ważne orzeczenie w sprawie polskiej sankcji kredytu darmowego. Jak to możliwe? Tutaj potrzebne będzie krótkie wyjaśnienie, jaka jest rola TSUE.

Państwa należące do Unii Europejskiej muszą dostosowywać swoje prawo do unijnych standardów. Oznacza to, że UE wydaje m.in. dyrektywy, które ustalają konkretne zasady – np. dotyczące ochrony konsumentów zaciągających kredyty. Poszczególne kraje muszą wprowadzić takie przepisy, które będą zgodne z dyrektywą. Jeśli mają jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, kierują pytanie do Trybunału.

TSUE rozstrzyga więc, czy dany przepis albo dana interpretacja takiego przepisu krajowego jest zgodna z dyrektywą. Z tego powodu, jeśli TSUE uzna, że jakieś działanie jest niezgodne z unijnymi regulacjami, analogiczne działanie w innym kraju też będzie sprzeczne z prawem unijnym. Tym samym nawet jeśli 23 stycznia 2025 roku TSUE odpowiedział na pytanie słowackiego sądu dotyczące RRSO, to te same zasady RRSO muszą obowiązywać też w innych krajach, w tym również w Polsce.

Co orzekł TSUE w wyroku z 23 stycznia 2025 w sprawie RRSO?

Wyrok TSUE w sprawie słowackiej uznawany jest za przełomowy w kontekście ochrony konsumentów. W sprawie o sygnaturze C-677/23 Trybunał odpowiedział na ważne pytanie.

Sprawa dotyczyła dwóch kredytobiorców, którzy zawarli umowę o kredyt konsumencki. Ich umowa nie określała jednak precyzyjnie założeń przyjętych do obliczania RRSO. Konsumenci twierdzili, że nie mieli pełnej wiedzy o kosztach kredytu. TSUE musiał więc rozstrzygnąć, na ile precyzyjnie trzeba określać w umowie założenia stosowane przy obliczaniu RRSO.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej doszedł do wniosku, że wszystkie elementy dotyczące ustalania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania muszą zostać wyraźnie i w zrozumiały sposób określone w umowie kredytowej. Nie wystarczy sam fakt, że kredytobiorca mógłby je w stanie wywnioskować.

Bank nie może więc na przykład „rozrzucać” elementów wpływających na RRSO po różnych częściach umowy ani wprowadzać tak zawiłych zapisów, że bez wykształcenia prawniczego lub finansowego trudno byłoby zrozumieć te warunki.

Dlaczego rozstrzygnięcie w kontekście RRSO ma duże znaczenie dla polskich kredytów konsumenckich i sankcji kredytu darmowego?

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) informuje o całkowitym koszcie kredytu konsumenckiego. Uwzględnia nie tylko odsetki, ale też wszystkie inne opłaty związane z kredytem konsumenckim – m.in. prowizje i opłaty administracyjne. Oznacza to, że właśnie na podstawie RRSO jesteś w stanie porównywać oferty poszczególnych banków i pożyczkodawców, a później wybrać tę najbardziej korzystną dla siebie.

Wiele polskich umów kredytowych nie jest jednak precyzyjna w tym zakresie. Nie podaje wszystkich czynników mających wpływ na RRSO albo robi to w taki sposób, że konsumentowi na własną rękę trudno jest dokonać obliczeń i ustalić całkowity koszt kredytu.

Co orzeczenie TSUE może zmienić w sytuacji polskich kredytobiorców?

Jak obecnie wyglądają umowy kredytów konsumenckich – wie każdy, kto choć raz przeglądał oferty banków. Zasady tłumaczone przez pracownika placówki mogą wydawać się przejrzyste. W przypadku samej umowy wygląda to już jednak zupełnie inaczej. Zwykle znajdujące się tam zapisy brzmią podobnie co treść ustawy. Krótko mówiąc – przeciętnemu kredytobiorcy trudno je zrozumieć.

Wyrok TSUE wprowadza jednak w tym zakresie pewne standardy. Banki i pożyczkodawcy muszą teraz przedstawiać pełne i precyzyjne informacje. Oznacza to, że porównywanie ofert powinno stać się prostsze, bo informacje będą podawane w przystępny sposób. To dobra wiadomość dla osób, które planują zaciągnąć kredyt konsumencki.

A co to oznacza dla tych, którzy już taki kredyt mają? Być może będą mogli powołać się na SKD.

Z sankcji kredytu darmowego można skorzystać, jeśli bank naruszył konkretne przepisy dotyczące takiej umowy. Zgodnie z art. 30 Ustawy o kredycie konsumenckim taka umowa musi zawierać m.in.

rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

Jeśli bank nie dopełnił tego obowiązku albo nieprawidłowo wyliczył RRSO, możesz złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Będzie to oznaczać dla Ciebie zwrot jedynie pożyczonego kapitału, bez jakichkolwiek opłat.

Jak widzisz, wyrok TSUE w sprawie słowackiej ułatwia powoływanie się na te niedopatrzenia ze strony banku. Jasno wskazuje też, że bank musi nie tylko wskazać wszystkie czynniki wpływające na RRSO, ale jeszcze zrobić to precyzyjnie i zrozumiale. Do tej pory banki nie uwzględniały oświadczeń konsumentów, którzy z uwagi na nieprawidłowe RRSO chcieli powołać się na SKD. Byli więc zmuszeni walczyć o swoje sprawy w sądzie.

Wprawdzie nie możemy założyć, że teraz ta sytuacja diametralnie się zmieni. Bankom i firmom pożyczkowym nie opłaca się uwzględniać oświadczeń konsumentów. Z ich perspektywy wciąż lepiej jest liczyć na to, że wizja sporu w sądzie zniechęci te osoby przed podjęciem kolejnych działań. Nawet jeśli racja leży po ich stronie. Na pewno jednak wyrok TSUE z 23 stycznia 2025 roku jest krokiem w stronę umocnienia Twojej pozycji jako konsumenta. Zwiększa szanse na to, że sprawa rzeczywiście zakończy się wygraną. A dodajmy, że to dopiero początek. Do TSUE trafiło wiele pytań zadanych przez polskie sądy właśnie w sprawie SKD. Na pierwsze pytania TSUE odpowie 13 lutego 2025 roku. Lata 2025-2026 będą więc przełomowe w zakresie sankcji kredytu darmowego.

Masz kredyt konsumencki? Już teraz sprawdź, czy możesz skorzystać z sankcji kredytu darmowego!

Istnieje szansa, że Twoja umowa o kredyt konsumencki też zawiera nieprecyzyjne zapisy dotyczące RRSO. A to może Ci dawać prawo do skorzystania z sankcji kredytu darmowego! Na własną rękę trudno Ci będzie to jednak ocenić. Jednocześnie im dłużej będziesz zwlekać, tym więcej konsumentów zdecyduje się walczyć o swoje prawa w sądzie. Późne złożenie pozwu może więc oznaczać większe obłożenie sądu. Tym samym spowoduje, że znacznie dłużej poczekasz na wyrok w swojej sprawie.

Najlepiej jak najszybciej skontaktuj się z kancelarią. Prawnicy przeanalizują Twoją umowę i sprawdzą, czy RRSO zostało prawidłowo wskazane w Twojej umowie. Upewnią się też, że bank nie naruszył innych praw wynikających z Ustawy o kredyt konsumencki, które dawałyby Ci prawo skorzystania z SKD. W Twoim imieniu przygotują oświadczenie do banku, a jeśli to nie przyniesie rezultatów – będą reprezentować Cię w sądzie. W naszej kancelarii w imieniu konsumentów prowadzimy spory przeciwko bankom już od 2008 roku. Jeśli potrzebujesz wsparcia prawników mających doświadczenie w tym zakresie, jesteś we właściwym miejscu. Skontaktuj się z nami, a my sprawdzimy, jak możemy Ci pomóc.