Baza wiedzy

Czy możesz przestać spłacać raty kredytu frankowego na czas trwania procesu? Kiedy wstrzymanie płatności jest możliwe i co zmienia w sytuacji banku oraz frankowiczów? 

Prawniczka Joanna Szymanowska | 07.03.2024

wstrzymanie rat kredytu frankowego

Samo wniesienie pozwu w sprawie frankowej jeszcze nie rozwiązuje Twoich problemów. Nawet jeśli istnieje duża szansa na unieważnienie umowy o kredyt we frankach, na prawomocny wyrok poczekasz co najmniej kilka miesięcy, a zwykle nawet lat. W tym czasie wciąż musisz spłacać bankowi należne raty. Istnieje jednak sposób, by odciążyć swoje finanse już w momencie uruchomienia postępowania – wstrzymanie płatności rat kredytu frankowego, inaczej nazywane zabezpieczeniem roszczenia.

Na czym polega zabezpieczenie roszczenia frankowicza względem banku?

Zabezpieczenie roszczenia ma na celu ochronę Twoich interesów związanych z toczącym się postępowaniem. Można je ustanowić, gdy istnieje ryzyko, że bez udzielenia zabezpieczenia osiągnięcie celu danego procesu okaże się utrudnione lub niemożliwe.

A kiedy taka sytuacja może mieć miejsce? Na przykład, gdy występujesz z pozwem o zapłatę i obawiasz się, że dłużnik w trakcie postępowania wyprzeda swój majątek i nie będzie miał jak Cię spłacić.

Oczywiście to tylko jeden z wielu przykładów. W zależności od konkretnej sprawy zabezpieczenie przebiega w inny sposób. Może polegać np. na stanowieniu zakazu zbywania nieruchomości czy zajęciu części wynagrodzenia. W przypadku kredytów we frankach szwajcarskich udzielenie zabezpieczenia oznacza natomiast zwolnienie frankowicza z obowiązku spłaty rat kredytu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Co ważne, zabezpieczenie roszczenia ma formę postanowienia wydanego przez sąd na wniosek frankowicza. Aby sąd rozpatrzył taki wniosek pozytywnie, konieczne jest natomiast spełnienie konkretnych wymogów przewidzianych przez przepisy.

Dlaczego wstrzymanie spłaty rat kredytu opłaca się frankowiczom?

Wstrzymanie spłaty miesięcznych rat kredytu z pewnością będzie odczuwalne dla Twoich finansów.

Po pierwsze, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku na cały czas procesu sądowego zawieszone zostaną raty kapitałowo-odsetkowe. Bank nie będzie mógł domagać się ich spłaty. Poprawę swojej sytuacji odczujesz więc nie dopiero po wydaniu prawomocnego wyroku przez sąd, ale już na początku postępowania.

Po drugie, postępowania o unieważnienie kredytu we frankach mogą trwać nawet całe lata. A wysoki kurs franka i wzrost stóp procentowych stwarza ryzyko pogorszenia się Twojej sytuacji na tyle, że nie będziesz w stanie już dalej regulować swoich zobowiązań.

Zaprzestanie płacenia rat dawałoby z kolei bankowi podstawę do wypowiedzenia umowy, postawienia w stan wymagalności wszystkich niezapłaconych rat (czyli żądania natychmiastowej spłaty całego pozostałego jeszcze zobowiązania i naliczanie odsetek za opóźnienie) oraz egzekucji z nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę. Udzielenie zabezpieczenia chroni Cię przed takim scenariuszem.

Po trzecie, zabezpieczenie roszczenia znacznie ułatwia późniejsze dochodzenie zwrotu wszystkich należnych Ci pieniędzy. W momencie złożenia pozwu i występowania o unieważnienie umowy możesz domagać się tylko zapłaty tych kwot, które bank do tej pory od Ciebie otrzymał.

W efekcie jeśli sąd nie udzieli Ci zabezpieczenia, z każdą kolejną ratą zapłaconą od momentu wniesienia pozwu do chwili wydania prawomocnego wyroku musisz rozszerzać swoje powództwo o kwotę tej raty. Ewentualnie możesz w ramach trwającego postępowania odzyskać kwotę oznaczoną w pozwie, a później wnieść kolejne powództwo o zwrot rat zapłaconych już w trakcie postępowania.

Jak widzisz, to dla Ciebie duże utrudnienie, dodatkowe formalności, a także dodatkowe koszty związane ze zmianą powództwa. Wstrzymanie obowiązku spłaty rat kredytu na czas trwania postępowania eliminuje jednak wszystkie te problemy.

Zawieszenie płatności rat na czas trwania procesu o kredyt we frankach – kiedy jest możliwe?

Wiadomo już dlaczego warto. Kolejne pytanie brzmi – jak to zrobić?
Jeśli chcesz wstrzymać płatność rat w trakcie postępowania, musisz złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia i wykazać, że spełniasz wymogi jego ustanowienia. Sąd udzieli zabezpieczenia tylko jeśli:

  1. Uprawdopodobnisz swoje roszczenie oraz
  2. Uprawdopodobnisz interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia.

Zauważ, że w obu przypadkach mowa jest wyłącznie o uprawdopodobnieniu, a nie udowodnieniu. Oznacza to, że sąd na tym etapie sprawy nie musi mieć pewności, że Twoje roszczenie jest uzasadnione. Wystarczy tylko, by na podstawie przedstawionych materiałów doszedł do wniosku, że istnieje takie prawdopodobieństwo. Z tego powodu brak udzielenia zabezpieczenia nie oznacza, że na pewno przegrasz całe postępowanie. Tak samo jak udzielenie zabezpieczenia nie gwarantuje, że sąd wyda korzystny dla Ciebie wyrok.

Uprawdopodobnienie pierwszej kwestii (swojego roszczenia) nie stwarza większych problemów. Jeśli Twoja umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne, prawdopodobnie zostanie unieważniona. Tym samym Twoje roszczenie względem banku (o odzyskanie wpłaconych mu pieniędzy) będzie jak najbardziej zasadne. A dodając do tego fakt, że większość umów narusza prawa konsumenta, zdecydowanie jest bardzo prawdopodobne, że Tobie w tej konkretnej sprawie również przysługuje roszczenie względem banku.

Nieco więcej trudności pojawia się przy okazji uprawdopodobnienia interesu prawnego. Pod tym pojęciem kryje się interes wynikający z udzielonego prawa lub obowiązku prawnego. Musi więc mieć podłoże w przepisach. Jeszcze jakiś czas temu sądy miały wątpliwości, czy mogą stosować zabezpieczenia w przypadku spraw o unieważnienie umowy kredytu frankowego i w jakich sytuacjach będzie to uzasadnione. Z pomocą przyszedł jednak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Jak wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wpłynął na możliwość zawieszenia rat kredytu dla kredytobiorców?

W ostatnich latach TSUE wydał wiele wyroków w sprawie frankowiczów, rozstrzygając większość wątpliwości polskich sądów dotyczących stosowania przepisów w sprawach frankowych. Nie inaczej było w przypadku możliwości wstrzymania spłat rat kredytu frankowego. 15 czerwca 2023 r. TSUE rozpatrzył sprawę o sygnaturze C-287/22 dotyczącą właśnie tej kwestii. Uznał, że:

  1. Sąd musi wziąć pod uwagę wymóg zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego wyroku unieważniającego umowę kredytu. To właśnie na tej podstawie będzie oceniać, czy brak udzielenia zabezpieczenia poprzez zawieszenie płatności rat na czas procesu uniemożliwi albo utrudni osiągnięcie celu postępowania.
  2. Zawieszenie obowiązku spłaty rat kredytu pozwala uniknąć frankowiczowi niekorzystnych dla niego skutków. Zwalniając konsumenta z obowiązku płacenia rat na czas postępowania, sąd zapewnia mu ochronę, którą przepisy przewidują w przypadku stosowania przez przedsiębiorcę (bank) niedozwolonych zapisów. Uznając, że na czas trwania postępowania frankowicz ma dalej spłacać kredyt, nie tylko oznaczałoby brak wspomnianej ochrony, ale nawet prowadziłoby do pogorszenia sytuacji finansowej.

Trybunał dość jednoznacznie stwierdził więc, że sądy nie mogą odmówić zawieszania spłaty rat kredytu na czas postępowania, jeśli takie zabezpieczenie byłoby konieczne dla późniejszego orzeczenia stwierdzającego nieważność umowy kredytowej.

Czy konieczna jest spłata kapitału, żeby skorzystać z zabezpieczenia kredytu?

Jeszcze jakiś czas temu sądy w większości przypadków nie godziły się na wstrzymanie obowiązku płatności odsetkowych rat kredytu do czasu, gdy bank nie otrzymał przynajmniej równowartość pożyczonego kapitału. TSUE uważa jednak, że nie powinien to być wymóg konieczny.

Zabezpieczenia udziela się dlatego, że umowa jest wadliwa i że przy spłacie każdej raty Twoja sytuacja się pogarsza – nie tylko pod kątem finansowym, ale i z uwagi na formalności związane z koniecznością rozszerzania powództwa. Fakt spłaty kwoty przekraczającej pożyczony kapitał może być dodatkowym argumentem przemawiającym za wstrzymaniem dalszych płatności, ale nie niezbędnym warunkiem.

Krótko mówiąc jeśli suma miesięcznych rat zapłaconych do tej pory jest przynajmniej równa kwocie pożyczonego kapitału, udzielenie zabezpieczenia jest bardzo prawdopodobne. W przeciwnym przypadku szanse są mniejsze, ale to wciąż nie oznacza, że sąd na pewno odmówi zabezpieczenia roszczenia.

Jak uzyskać zabezpieczenie rat kredytu?

Zabezpieczenia w postaci wstrzymania obowiązku spłaty rat na czas trwania postępowania udzielane jest przez sąd na wniosek. Aby więc skorzystać z tego mechanizmu, musisz aktywnie działać.

Oczywiście trzeba przy tym pamiętać o wymienionych wyżej wymogach – uprawdopodobnieniu roszczenia oraz interesu prawnego. Kluczowe okaże się więc przeanalizowanie umowy, a później dobranie odpowiedniej argumentacji prawnej. Na pewno na Twoją korzyść będzie przemawiać spłata równowartości pożyczonego kapitału kredytu, a także wskazanie klauzul, które naruszają Twoje prawa (czylu tzw. kaluzul abuzywnych w umowach frankowych).

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpatrzeniu przez sąd, a zabezpieczenie udzielane jest w formie sądowego postanowienia. Najlepiej więc, jeśli o jego przygotowanie takiego wniosku poprosisz doświadczonego prawnika prowadzącego sprawy frankowe.

Co więcej, jeśli nawet sąd nie uzna Twoich argumentów i nadal będzie kazał Ci spłacać raty kredytu, masz prawo ponownie złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Ważne jest jednak wykazanie, że od czasu rozpatrzenia poprzedniego wniosku doszło do istotnej zmiany okoliczności faktycznych. Tutaj wymagana jest więc rzetelna argumentacja, dlatego i w tym przypadku najlepiej skorzystać w tym zakresie z pomocy kancelarii.

Jak długo trzeba czekać na zabezpieczenie kredytu frankowego?

Przepisy zobowiązują sąd, by wniosek o udzielenia zabezpieczenia kredytu frankowego rozpatrzył bezzwłocznie i nie później niż w ciągu 1 tygodnia od wpłynięcia takiego pisma do sądu. W praktyce jednak bardzo często wniosek o wstrzymanie obowiązku spłaty kredytu na czas postępowania sądowego rozpatrywany jest w późniejszym terminie.

Napływ spraw frankowych w ostatnich latach spowodował naprawdę duże obłożenie wydziałów frankowych. A im większe obłożenie, tym dłuższy czas oczekiwania na rozpatrzenie poszczególnych wniosków i tym mniejsza szansa, że sąd zdoła to zrobić w terminie przewidzianym przez przepisy. Praktyka pokazuje, że obecnie na rozpatrzenie wniosku frankowicze czekają ok. 4 tygodnie, a w skrajnych przypadkach – nawet do 3 miesięcy.

Wstrzymanie rat kredytu frankowego – podsumowanie

  1. Wstrzymanie płatności rat kredytu frankowego jest możliwe ze względu na mechanizm przewidziany przez przepisy postępowania cywilnego nazywany zabezpieczeniem roszczenia.
  2. Zabezpieczenie roszczenia frankowicza względem banku ma formę postanowienia sądu. Może zostać udzielone na wniosek, jeśli istnieje ryzyko utrudnienia lub uniemożliwienia osiągnięcia celu procesu bez takiego zabezpieczenia i o ile spełnisz wymogi formalne przewidziane przez przepisy. Właśnie dlatego o pomoc w tym zakresie warto poprosić doświadczonego adwokata.
  3. Zabezpieczenie jest możliwe, jeśli uprawdopodobnisz swoje roszczenie oraz interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia. Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z czerwca 2023 roku zawieszenie spłaty rat kredytu jest prostsze. TSUE stanął bowiem na stanowisku, że sądy nie mogą odmawiać takiego zabezpieczenia, jeśli jest ono konieczne do zapewnienia skuteczności wyroku.
  4. Wstrzymanie spłaty rat kredytu jest dla Ciebie korzystne, ponieważ zapobiega konieczności płacenia rat w trakcie postępowania. Tym samym już w trakcie procesu sądowego poprawia się Twoja sytuacja finansowa. Zabezpieczenie pozwala Ci również łatwiej uzyskać wszystkie należne pieniądze – bez konieczności każdorazowego rozszerzania powództwa przy zapłacie kolejnych rat w trakcie toczącego się postępowania.
Czy frankowicz może przestać spłacać raty na czas postępowania przed sądem? 

Tak, ale dopiero po udzieleniu zabezpieczenia przez sąd. Działając samowolnie, frankowicz naraża się jedynie na nieprzyjemne konsekwencje. Jeśli sam z siebie przestanie spłacać kolejne raty, bank będzie mógł postawić w stan wymagalności wszystkie do tej pory nieuregulowane płatności, domagać się ich natychmiastowej spłaty, naliczać odsetki, wypowiedzieć umowę, a nawet przeprowadzić egzekucję z nieruchomości, na której ustanowiono hipotekę. Właśnie dlatego należy zadbać o wstrzymanie spłaty kredytu przez sąd i dopiero wtedy można legalnie zaprzestać regulowania comiesięcznych rat. 

Wyrok TSUE w sprawie wstrzymania spłaty rat kredytu – co oznacza dla frankowiczów?

Przed wyrokiem TSUE z 15 czerwca 2023 roku wydziały frankowe wprawdzie udzielały zabezpieczenia niektórym frankowiczom. Jednocześnie jednak zakładały, że jest ono możliwe wyłącznie w przypadku tych kredytobiorców, którzy zdążyli już spłacić przynajmniej równowartość pożyczonego kapitału. TSUE uznał jednak, że sądy muszą udzielić zabezpieczenia, jeśli jest ono konieczne dla ochrony późniejszych roszczeń wynikających z unieważnionej umowy. Wskazał również, że fakt spłacenia równowartości kapitału nie stanowi warunku koniecznego do udzielenia zabezpieczenia. 

Skontaktuj się
z nami i rozpocznijmy współpracę

Skontaktuj się